«مستمری کامل» از نظر سازمان تامین اجتماعی چیست؟

«مستمری دقیق» از نظر سازمان‌تامین اجتماعی چیست؟

چرا کارشناسان تأمین اجتماعی توصیه می‌کنند بیمه‌شدگان پیش از رسیدن به حداقل سابقه ۳۰ سال برای بازنشستگی اقدام نکنند و فرمول محاسبه مستمری برای کسانی که با ۲۰ سال سابقه بازنشسته می‌شوند چگونه است؟

محمد حسین قشقایی (کارشناس تامین اجتماعی)

مستمری بازنشستگی، فوت و ازکارافتادگی از جمله خدمات بلند مدت سازمان‌تامین اجتماعی است. جدای از شرایط احراز مستمری برای موارد ۳ گانه که سن و سابقه در آن موثر است، محور میزان و سطح پرداخت مستمری برقراری نیز مسئله مهمی است که سوالات در مورد آن ‌پرشمار است.
در میزان مستمری دو عامل نقش دارند:
الف: دستمزد مبنای پرداخت حق بیمه در دو سال قبل از احراز بازنشستگی؛
ب: سنوات پرداخت حق بیمه که تا سقف ۳۵ سال قابل محاسبه است .
با توجه به موارد بالا مسئلهی که بعضا کارشناسان این حوزه و یا بیمه شدگان تامین اجتماعی مطرح می کنند این است که مستمری جامع چقدر است و دارای چه پارامترها و یژگی هایی است؟ آیا می توانیم مستمری مبتنی بر حداقل حقوق را، مستمری دقیق بدانیم یا شاخص های دیگری در این مورد وجود دارد؟ از نظر عده ای مستمری حداقلی حقوق دقیق محسوب می شود، ولی نظر دیگر آن است که مستمری واقعی و مفصل به مدت پرداخت حق بیمه در دوران خدمت بستگی دارد که میزان مناسب آن ۳۰ سال سابقه است.در فرمول محاسبه مستمری بازنشستگی، مخرج معادله محاسبه مستمری ۳۰ سال است. پس اگر سابقه کارگر مطابق با ۳۰ سال باشد مستمری مربوطه متعادل و دقیق است.همانگونه که ذکر شد ۲ عامل در میزان مستمری تاثیر گذار است؛ دستمزد دو سال انتهای خدمت که از آن حق بیمه کسر شده و به سازمان ارسال شده و دیگری طول پرداخت حق بیمه یعنی سنوات پرداخت حق بیمه. در موردی که مستمری حداقلی را دقیق بدانیم طبق تبصره ماده ۷۷ هنگام درخواست بازنشستگی، تجمیع دستمزد ۲ سال آخر بیمه شده که مبنای کسر حق بیمه قرار گرفته بر عدد ۲۴ تقسیم می شود. در این بخش هر چه قدر متوسط دستمزد کارگر بیشتر باشد، مستمری وی بیشتر خواهد بود. سقف دستمزد مبنای کسر حق بیمه ۷ برابر حداقل حقوق است . طبیعی است که حقوق دو سال آخر کارگر هر چقدر به این سقف نزدیکتر باشد، مستمری او به همان‌میزان صعود خواهد داشت. اما بیشتر شدن حقوق افراد باید در طول مدت بیمه پردازی به تدریج و مطابق مقررات مربوطه بیشتر شدن یابد. در غیر این صورت و صعود ناگهانی حقوق در سال‌های خاتمه خدمت غیر قانونی بوده و سازمان نیز حقوق مبنای کسر حق بیمه سال‌های انتهای خدمت را به دقت رصد می کند و اجازه بیشتر شدن غیر متعارف را نمی دهد.
صعود حقوق فقط در دو حالت قانونی و قابل قبول است:
الف- بیشتر شدن حقوق به دلیل ارتقاء شغلی: ارتقای شغلی افراد به طرق مختلف از جمله حکم ارتقاء و...‌قابل اثبات است. اگر کارگر در طول خدمت ارتقاء شغلی یافته و به سمت های بالاتر ارتقاء یابد و این امر باعث صعود حقوق او شود، این بیشتر شدن قانونی و از نظر سازمان قابل قبول است.
ب- بیشتر شدن حقوق بر مبنای قانون. به این معنا که مجلس، دولت و شورایعالی کار هر ساله با توجه به قوانین بالاسری و ماده ۴۱ قانون کار و طبق میزان تورم سالیانه به صعود حقوق های کارکنان دولتی و بخش خصوصی مبادرت می ورزند، بنابراین، این رشد مصداق صعود حقوق غیر متعارف نبوده و از نظر سازمان قابل قبول خواهد بود.عامل موثر دیگر بر ميزان مستمری بازنشستگی، طول مدت اشتغال است که در سازمان تامین اجتماعی تا ۳۵ سال قابل قبول و مورد محاسبه قرار می گیرد.

فرمول محاسبه مستمری محاسبه مستمری بازنشستگی عبارتست از: متوسط دستمزد دو سال آخر ضربدر سنوات پرداخت حق بیمه تقسیم بر سی.

این فرمول حکایت بر این دارد که از نظر قانون کار و سازمان تأمین اجتماعی، حقوق مفصل و متعادل حقوقی است که طبق ۳۰ سال سابقه به دست می آید و نه حقوقی که خروجی آن حداقل حقوق است.حداقل حقوق کف حقوق بازنشستگی و پایین ترین میزان مستمری است که حاصل سنوات کم پرداخت حق بیمه است که بعضا با اعمال ماده ۱۱۱ ارتقاء یافته است. بنابراین تصور عامه مبنی بر این که حقوق حداقلی حقوقی دقیق محسوب می شود، باطل است. مشمولین سازمان باید سعی کنند سابقه جامع یعنی ۳۰ سال را در سازمان به وجود آورند در آن صورت حقوق آنها با توجه به رشد های سالانه حقوق و مبلغ حق بیمه پرداختی جامع بوده و حقوق بیمه شده بر این اساس هیچگاه حداقل حقوق نخواهد بود.
متاسفانه یکی از مشکلات و سوء برداشتها در مورد تامین اجتماعی به همین نکته باز می گردد. از این رو کارگر فکر می کند، به صرف اینکه بیمه شود برایش کافی است و میزان و مدت پرداخت حق بیمه برایش مهم نیست. اگر این قضیه مهم بود همه کسانی که کار می کردند و از ابتدای اشتغال و ورود به بازار کار (یعنی از سن ۱۵ سالگی) بر بیمه شدن خود اصرار می کردند و نسبت به دستمزد واقعی خود حساسیت لازم را به خرج می دادند، ح
محمد: قوقشان
محمد: حداقل نمی شد.
پرداخت حق بیمه بر مبنای حقوق واقعی کارگر در طول خدمت ضامن تامین حق کارگر است. عدم توجه به آن برآیند ای جز افت مستمری بازنشستگی افراد ندارد. چنین نگرش و بی توجهی موجب شده که ۶۵ درصد مستمری بگیران در سازمان تامین اجتماعی حداقل بگیر باشند و همانطور که ذکر شد مستمری حداقلی حقوق مفصل نیست کف پرداخت در سیستم بیمه های اجتماعی است.
آنچه حقوق مستمری را دقیق می کند، اولا رشد دستمزدهای مبنای کسر حق بیمه (یعنی پرداخت حق بیمه طبق حقوق واقعی) در طول خدمت است و ثانیا سنوات پرداخت حق بیمه است که باید حداقل ۳۰ سال باشد.بیمه شده ای که طبق دستمزد واقعیش حق بیمه پرداخت نکرده و از طرف دیگر دوران سابقه پرداخت حق بیمه اش به ۳۰ سال نرسیده نمی تواند مدعی دریافت حقوق دقیق شود و طبعا همیشه نسبت به حقوق خود ناراضی خواهد بود. ایراد و تقصیر در این امر متوجه سازمان نیست، بلکه متوجه کارفرما و بیمه شده است که نسبت به تکمیل سوابق اقدام نکرده است، یا در پرداخت حق بیمه، حقوق واقعی را ملاک قرار نداده است.ماده ۱۱۱ قانون تامین اجتماعی یک ماده کلیدی در میزان پرداخت مستمری است. در این ماده می گوید:"مستمری از کار افتادگی کلی و مستمری بازنشستگی و مجموع مستمری بازماندگان در هر حال نباید از حداقل مزد کارگر عادی کمتر باشد."
باید توجه داشت که ماده ۱۱۱ فقط تامین کننده حداقل حقوق برای بازنشسته و مستمری بگیر است و نمی تواند باعث حقوق جامع مستمری بگیر شود. حقوق دقیق فقط با ۳۰ سال سابقه و بیشتر به دست می آید.
"حاصل آنکه که هر ریال حق بیمه ای که در روز جاری کمتر به صندوق تامین اجتماعی پرداخت شود، یعنی دهها برابر در دوران بازنشستگی از جیب کارگر کسر می شود». این مبحث بر ضرورت نظارت کارگران بر لیست‌های حق بیمه تأکید می گذارد.راهکار چیست؟
۱- پرداخت حق بیمه در طول خدمت طبق حقوق واقعی و نه حداقل حقوق. برخی بر این باورند که حق بیمه عادی طبق پایه حقوق اداره کار است و نسبت به پرداخت حق بیمه بر مبنای حقوق واقعی اصراری ندارند، در صورتی که یکی از عوامل مهم در افت مستمری چنین تصور و اقدام باطلی است.
۲- تکمیل سوابق پرداخت حق بیمه که حداقل آن باید ۳۰ سال سابقه باشد. همین که کارگر یا بیمه شده ای شرایط بازنشستگی را حراز کرد، نباید بازنشسته شود. درست آن است که اول سوابق دقیق شود حداقل (۳۰سال) سپس درخواست بازنشستگی انجام شود. کسی که سابقه اش ۲۰ سال است و ۶۰ سال سن دارد می تواند بازنشسته شود. علاوه بر این خانمی که سابقه اش ۲۰ سال است می تواند با ۵۵ سال سن بازنشسته شود، ولی حقوقی که می گیرد ۲۰ روز از 30 روز خواهد بود و به مدد ماده ۱۱۱ می تواند حداقل حقوق دریافت کند.
توصیه: اگر کسی متوجه شده که حقوقش پایین ثبت می‌شود، یا سابقه اش کم است، باید اقدامات زیر را انجام دهد:
-درخواست رسیدگی به سابقه در مواردی که حق بیمه پرداخت نشده است؛- اعتراض به دستمزد اعلامی کارفرما از طریق شعبه تامین اجتماعی یا مراجع حل اختلاف در صورت عدم انطباق دستمزد واقعی با آنچه به سازمان اعلام می شود.
-صعود سابقه حداقل تا ۳۰ سال. البته اگر کارگر تا ۳۵ سال نیز کار کند می تواند از حقوق بیشتری برخوردار شود در این‌مورد چون در محاسبه مستمری مخرج کسر ۳۰(سی) است، بنابراین با ۳۵ سال سابقه، مستمری از میانگین دو سال آخر بیشتر می‌شود (مثال ۱.۱۶=۳۰÷۳۵ ) و این یک مزیت مهم برای سوابق بلندمدت است که کمتربه آن توجه می شود.
منبع: تامین ۲۴
https://tamin24.ir/news/30495