نوبت کاری و مصادیق آن

1 1 و 1 آن
و رای دیوان در این زمینه
محمد حسین قشقائی

یکی از مشکلات کارفرمایان و کارشناسان و مدیران نیروی انسانی در کارگاهها، کارخانجات و شرکتهای مشمول قانون کار، تعیین مصادیق نوبت کاری برای کسانی است که در طول ماه بصورت چرخشی کار می کنند. یعنی ساعات کار آنها بین صبح و عصر و شب در نوسان است. این موضوع که بر اساس فوق العاده های مندرج در ماده ۵۵ قانون کار، کدامیک از حالتهای سه گانه برای کارگری که اینگونه فعالیت دارد باید مدنظر قرار گیرد، همواره چالش و مشکلی برای کارفرمایان ، شرکتها و کارکنان و کارگران بوده است. موضوع مورد مناقشه به این مسئله بر می گردد که تا چه میزان ساعت اگر یک کارگر در شیفتهای مربوطه اشتغال داشته باشد، شامل آن شیفت شده و فوق العاده مربوط را دریافت خواهد کرد. قانون کار در این زمینه مسکوت است و به ذکر کلیات بسنده کرده است و این باعث تشتت و اختلاف بین کارگاههای مختلف در ارتباط با مقوله نوبت کاری شده است. در تاریخ وزارت کار طیدستورالعمل شماره ۲۲ روابط کار به شماره مورخ سعی کرد این مشکل را به طریقی شفافتر تشریح نمایدو در بند ۵ همین دستورالعمل عنوان کرد که در هر شیفت کاری که فرد زمان و ساعات بیشتری بکار اشتغال یابد آن شیفت ملاک نوع شیفت بوده و باید مزایا بر اساس آن پرداخت شود. مثلا اگر کارگری که در روز ۸ ساعت کار کرده ۶ ساعت آن صبح کار و ۲ ساعت آن عصر کار بوده باشد چون ساعات بیشتر در صبح بوده مشمول نوبت کاری نخواهد بود.
اما دیوان عدالت اداری بند ۵ بخشنامه مذکور را طی دادنامه وحدت رویه شماره مورخ باطل اعلام کرده و آنرا خارج از وظایف وزارتخانه و دخالت در امر قانونگذاری یا تفسیر قانون که از وظایف منحصر به فرد مجلس شورای اسلامی دانسته است.
رای دیوان در این زمینه تفسیر موردی است که قضات هیأت عمومی دیوان نسبت به ماده ۵۵ قانون کار داشته اند. زیرا با این رای درواقع نظر دیوان این است که حتی اگر یک ساعت هم یک کارگر در شیفت متفاوت کار کرده باشد کار او نوبت کاری است و باید فوق العاده نوبت کاری به وی تعلق کیرد.
به این ترتيب با رعایت رای دیوان ملاک در تحقق نوبت کاری تطبیق میزان ساعت در شیفتهای مختلف نیست، بلکه صرف اشتغال در شیفت دیگر به هر میزان ساعت، نوع کار را به نوبت کاری تغییر خواهد داد. بنابراین در مثال فوق الذکر با اینکه کارگر فقط دو ساعت در شیفت عصر کار کرده است کار او نوبتی تلقی شده و باید از فوق العاده مربوطه بهره مند شود.
رای وحدت رویه دیوان که به موجب آن بند ۵ دستورالعمل اداره کار شماره ۲۲ را باطل کرده است عبارتست از:
دادنامه شماره ۲۱۷۹-۲۱۸۰ مورخ ۲۷/۷/۱۴۰۰ هیئت عمومی دیوان عدالت اداری
رای هیأت عمومی
اولاً: .....
ثانیاً: با توجه به اصل هفتاد و سوم قانون اساسی که مقرر میدارد: «شرح و تفسیر قوانین عادی در صلاحیت مجلس شورای اسلامی است»، تبیین ساعتهای کاری نوبتهای صبح، عصر و شب در ماده ۵۵ و ۵۶ و سایر مواد قانون کار مصوب سال ۱۳۶۹ که در قالب بند ۵ دستورالعمل مورد شکایت و برمبنای تعیین ساعتهای صورت گرفته و در صورت قرار داشتن قسمتهای مربوط به ساعتهای کاری در نوبتهای مختلف، با تعیین ضوابطی ساعات کاری را در یکی از نوبتهای یادشده قرار داده، در حکم تفسیر قانون است
و لذا بند ۵ دستورالعمل شماره ۲۲ معاونت روابط کار وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی خلاف قانون و خارج از حدود اختیار است و مستند به بند ۱ ماده ۱۲ و ماده ۸۸ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲ ابطال میشود.
https://t.me/karbime3

+ نوشته شده در دوشنبه ۱۳ شهریور ۱۴۰۲ ساعت ۱۰:۲۷ ب.ظ توسط محمد حسین قشقایی  |